خمیر گیر یا دستگاه خمیرگیر یکی از تجهیزات مهم در نانواییها، قنادیها، فستفودها، رستورانها، پیتزافروشیها و کارگاههای تولید محصولات آردی است که برای ترکیب و ورز دادن مواد اولیه و آمادهسازی خمیر استفاده میشود.
در این دستگاه موادی مانند آرد، آب، مخمر، نمک و سایر ترکیبات مورد نیاز داخل دیگ قرار میگیرند و به کمک بازو یا ابزار مخصوص همزن با یکدیگر ترکیب میشوند. نتیجه این فرآیند، خمیری یکنواخت و آماده برای مراحل بعدی تولید است.
خمیرگیرها در ظرفیتها و ساختارهای مختلف تولید میشوند و مدل مناسب بر اساس حجم تولید، نوع خمیر، فضای کاری و میزان استفاده انتخاب میشود.
تهیه خمیر در حجم بالا به صورت دستی به زمان و نیروی انسانی زیادی نیاز دارد. همچنین ورز دادن دستی ممکن است باعث ایجاد تفاوت در میزان اختلاط و بافت خمیر شود.
دستگاه خمیرگیر با مکانیزه کردن فرآیند مخلوط کردن و ورز دادن میتواند سرعت آمادهسازی خمیر را افزایش دهد و به یکنواختی بیشتر فرآیند کمک کند.
در نانواییهای صنعتی و کارگاههای تولیدی، استفاده از خمیرگیر مناسب باعث میشود حجم بیشتری از مواد اولیه در هر مرحله پردازش شود و فرآیند آمادهسازی خمیر نظم بیشتری داشته باشد.
خمیرگیرها بر اساس نوع مکانیزم، ظرفیت، شکل بازو و میزان اتوماسیون به مدلهای مختلفی تقسیم میشوند.
خمیرگیر معمولی یکی از مدلهای رایج در نانواییها و کارگاههای کوچک و متوسط است. این دستگاه معمولاً دارای دیگ و یک بازوی خمیرگیر است که مواد اولیه را داخل مخزن مخلوط و ورز میدهد.
این مدل برای تهیه خمیر نان، خمیر پیتزا و برخی محصولات آردی کاربرد دارد.
خمیرگیر اسپیرال (Spiral Mixer) دارای بازوی مارپیچی است که هنگام چرخش، خمیر را در داخل دیگ حرکت میدهد.
این ساختار برای تولید انواع خمیر نان، پیتزا و محصولات آردی در محیطهای حرفهای کاربرد زیادی دارد. حرکت مارپیچی باعث میشود مواد به شکل مناسبی با یکدیگر ترکیب و ورز داده شوند.
خمیرگیر اسپیرال در ظرفیتهای مختلف تولید میشود و مدل مناسب باید بر اساس میزان آرد و حجم خمیر مورد نیاز انتخاب شود.
خمیرگیر دو سرعته دارای دو حالت سرعت برای مراحل مختلف کار است. سرعت پایین میتواند برای ترکیب اولیه مواد و سرعت بالاتر برای مرحله ورز دادن مورد استفاده قرار گیرد.
این قابلیت امکان کنترل بهتر فرآیند آمادهسازی خمیر را فراهم میکند و در نانواییها، قنادیها و کارگاههای تولید محصولات خمیری کاربرد دارد.
خمیرگیر صنعتی سنگین برای حجمهای بالای تولید و کارکرد پرتکرار طراحی میشود. این دستگاهها معمولاً دارای موتور قدرتمندتر، دیگ بزرگتر و سیستم انتقال قدرت مقاوم هستند.
کارخانههای تولید نان، نانواییهای بزرگ، آشپزخانههای مرکزی و کارگاههای تولید انبوه از جمله محلهای استفاده این دستگاهها هستند.
خمیرگیر رومیزی ابعاد کوچکتری دارد و برای محیطهایی طراحی میشود که فضای کار محدود است.
این مدل برای کافیشاپها، فستفودها، پیتزافروشیها، شیرینیپزیهای کوچک و برخی کارگاههای کمظرفیت کاربرد دارد.
خمیرگیر نانوایی دستگاهی است که برای آمادهسازی خمیر انواع نان مورد استفاده قرار میگیرد. این دستگاه میتواند آرد، آب و سایر مواد اولیه را با یکدیگر ترکیب کرده و خمیر را ورز دهد.
در نانواییهای سنتی و صنعتی، نوع و ظرفیت دستگاه بر اساس مقدار خمیری که در هر نوبت تولید میشود انتخاب میشود.
برای نانواییهایی که روزانه مقدار زیادی خمیر تولید میکنند، استفاده از دستگاههای صنعتی با ظرفیت بالاتر میتواند مناسبتر باشد.
خمیرگیر صنعتی با توجه به طراحی و مشخصات خود میتواند برای انواع خمیر مورد استفاده قرار گیرد.
برخی کاربردهای رایج شامل موارد زیر هستند:
خمیر نان
خمیر نان فانتزی
خمیر باگت
خمیر نان همبرگری
خمیر پیتزا
خمیر برخی شیرینیها
خمیر محصولات آردی
برخی خمیرهای نیمهسنگین
البته هر دستگاه برای تمام انواع خمیر مناسب نیست و میزان رطوبت، سختی، حجم و ویژگیهای خمیر باید با توان دستگاه سازگار باشد.
نانواییها یکی از اصلیترین استفادهکنندگان دستگاه خمیرگیر هستند. حجم بالای تولید نان باعث میشود آمادهسازی خمیر به صورت دستی زمان زیادی نیاز داشته باشد.
خمیرگیر صنعتی میتواند مقدار مشخصی آرد و آب را در هر سیکل ترکیب کند و خمیر را برای مرح