تجهیزات سرور چیست و چه کاربردی دارد؟

تجهیزات سرور مجموعه‌ای از سخت‌افزارها، قطعات و تجهیزات جانبی هستند که برای راه‌اندازی، توسعه، نگهداری و مدیریت زیرساخت‌های سروری مورد استفاده قرار می‌گیرند. سرورها برخلاف کامپیوترهای معمولی برای اجرای مداوم سرویس‌ها، پردازش حجم بالای اطلاعات، ذخیره‌سازی داده‌ها و ارائه خدمات به کاربران و سایر سیستم‌ها طراحی شده‌اند. به همین دلیل تجهیزات مورد استفاده در زیرساخت سرور نیز باید از نظر عملکرد، پایداری، قابلیت توسعه و اطمینان با نیازهای سازمان هماهنگ باشند.

تجهیزات سرور تنها به خود دستگاه سرور محدود نمی‌شوند. قطعاتی مانند پردازنده سرور، رم ECC، هارد و SSD سروری، کنترلر RAID، کارت شبکه، منبع تغذیه، فن و تجهیزات خنک‌کننده در داخل سرور اهمیت دارند. در کنار آن‌ها تجهیزاتی مانند رک سرور، UPS، PDU، ریل سرور، KVM و تجهیزات مدیریت کابل نیز برای ایجاد یک زیرساخت مناسب مورد استفاده قرار می‌گیرند.

انتخاب صحیح تجهیزات سرور می‌تواند تأثیر مستقیمی بر سرعت پردازش، ظرفیت ذخیره‌سازی، امنیت اطلاعات، پایداری سیستم و امکان توسعه زیرساخت داشته باشد.

تجهیزات سرور چیست؟

تجهیزات سرور به مجموعه قطعات و دستگاه‌هایی گفته می‌شود که برای ایجاد و پشتیبانی از یک محیط سروری مورد استفاده قرار می‌گیرند. این تجهیزات می‌توانند شامل اجزای داخلی سرور، تجهیزات ذخیره‌سازی، تجهیزات شبکه، سیستم‌های برق‌رسانی و تجهیزات نصب و نگهداری باشند.

سرورها معمولاً برای سرویس‌هایی مانند میزبانی وب، پایگاه داده، مجازی‌سازی، اشتراک فایل، مدیریت کاربران، نرم‌افزارهای سازمانی، بکاپ، سیستم‌های نظارتی و بسیاری از کاربردهای پردازشی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

مهم‌ترین تجهیزات سرور

تجهیزات مورد استفاده در یک زیرساخت سروری بر اساس نوع سرور و کاربرد آن متفاوت است، اما برخی قطعات و تجهیزات در بیشتر محیط‌ها اهمیت بیشتری دارند.

سرور رکمونت

سرورهای Rack Mount برای نصب داخل رک طراحی شده‌اند و معمولاً در اندازه‌هایی مانند 1U، 2U و ابعاد بالاتر عرضه می‌شوند. این سرورها برای دیتاسنترها و اتاق‌های سرور مناسب هستند و امکان نصب تعداد زیادی تجهیزات در فضای استاندارد رک را فراهم می‌کنند.

سرور ایستاده یا Tower

سرورهای Tower از نظر ظاهری شباهت بیشتری به کیس‌های کامپیوتری دارند و برای دفاتر و مجموعه‌هایی که رک یا دیتاسنتر اختصاصی ندارند می‌توانند گزینه مناسبی باشند.

این سرورها معمولاً برای سرویس‌هایی مانند فایل سرور، سرور نرم‌افزار، مدیریت کاربران و برخی کاربردهای سازمانی استفاده می‌شوند.

پردازنده سرور

CPU یا پردازنده یکی از اصلی‌ترین اجزای سرور است و وظیفه اجرای دستورات و پردازش اطلاعات را بر عهده دارد.

پردازنده‌های سروری برای کارکرد طولانی‌مدت و اجرای بارهای کاری سنگین طراحی می‌شوند. تعداد هسته‌ها، تعداد رشته‌ها، فرکانس، حافظه Cache و سازگاری با مادربرد از عوامل مهم در انتخاب پردازنده سرور هستند.

برای سرورهای مجازی‌سازی، پایگاه داده و پردازش‌های سنگین، تعداد هسته و توان پردازشی CPU اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

رم سرور

RAM یکی از مهم‌ترین قطعات برای اجرای سریع سرویس‌ها و برنامه‌های سروری است. هرچه تعداد کاربران، ماشین‌های مجازی و برنامه‌های همزمان بیشتر باشد، نیاز به حافظه بیشتری نیز وجود خواهد داشت.

یکی از ویژگی‌های مهم بسیاری از حافظه‌های سروری، پشتیبانی از ECC است. حافظه ECC می‌تواند خطاهای مشخصی در داده‌های حافظه را شناسایی و در برخی شرایط اصلاح کند و به افزایش پایداری سیستم کمک کند.

نوع حافظه، ظرفیت، سرعت، تعداد ماژول‌ها و سازگاری آن با مادربرد و پردازنده باید هنگام ارتقای رم سرور بررسی شود.

هارد سرور و تجهیزات ذخیره‌سازی

ذخیره‌سازی یکی از بخش‌های مهم هر سرور است. هارد دیسک، SSD و NVMe از گزینه‌های مورد استفاده در سرورها هستند.

هارد HDD سرور

هاردهای سروری برای استفاده مداوم و بار کاری سازمانی طراحی می‌شوند و در برخی سیستم‌ها برای ذخیره حجم زیادی از اطلاعات مورد استفاده قرار می‌گیرند.

SSD سرور

SSDها نسبت به هاردهای مکانیکی سرعت دسترسی بالاتری دارند و برای سیستم‌هایی که سرعت خواندن و نوشتن اطلاعات اهمیت زیادی دارد، گزینه مناسبی هستند.

NVMe سرور

NVMe از رابط PCIe برای انتقال اطلاعات استفاده می‌کند و می‌تواند سرعت بالایی در عملیات ذخیره‌سازی ارائه دهد. این نوع ذخیره‌سازی برای برخی بارهای کاری سنگین مانند پایگاه داده و مجازی‌سازی کاربرد دارد.

انتخاب میان HDD، SSD و NVMe باید بر اساس سرعت مورد نیاز، ظرفیت، بودجه و نوع استفاده انجام شود.

کنترلر RAID سرور

RAID یکی از فناوری‌های مهم برای مدیریت چندین درایو ذخیره‌سازی و ایجاد افزونگی یا افزایش عملکرد است. کنترلر RAID می‌تواند مدیریت آرایه‌های ذخیره‌سازی را بر عهده داشته باشد.

سطوح مختلف RAID مانند RAID 0، RAID 1، RAID 5، RAID 6 و RAID 10 کاربردهای متفاوتی دارند. برای مثال، برخی سطوح RAID بر افزایش سرعت و برخی دیگر بر افزونگی و تحمل خرابی تمرکز دارند.

انتخاب سطح RAID باید بر اساس نوع داده، اهمیت اطلاعات، نیاز به سرعت و میزان تحمل خرابی انجام شود.

کارت شبکه سرور

کارت شبکه یا NIC امکان اتصال سرور به شبکه را فراهم می‌کند. سرورها ممکن است یک یا چند رابط شبکه داشته باشند و در محیط‌های حرفه‌ای می‌توان از کارت‌های شبکه با سرعت‌های بالاتر نیز استفاده کرد.

سرعت پورت، نوع رابط، تعداد پورت‌ها و سازگاری با سوئیچ شبکه از موارد مهم هنگام انتخاب کارت شبکه سرور هستند.

در سرورهای مجازی‌سازی یا محیط‌هایی که حجم زیادی از داده میان سرورها و تجهیزات ذخیره‌سازی جابه‌جا می‌شود، ظرفیت شبکه اهمیت ویژه‌ای دارد.

منبع تغذیه سرور

Power Supply یا PSU وظیفه تأمین برق مورد نیاز اجزای سرور را بر عهده دارد. منبع تغذیه باید متناسب با توان مصرفی پردازنده، حافظه، درایوها و سایر تجهیزات انتخاب شود.

بسیاری از سرورهای سازمانی از منابع تغذیه افزونه یا Redundant پشتیبانی می‌کنند. در این ساختار، خرابی یکی از منابع تغذیه لزوماً باعث خاموش شدن سرور نمی‌شود و منبع دیگر می‌تواند برق مورد نیاز سیستم را تأمین کند.

فن و تجهیزات خنک‌کننده سرور

سرورها در هنگام پردازش مداوم گرما تولید می‌کنند و مدیریت دما برای پایداری آن‌ها اهمیت زیادی دارد.

فن‌های سرور برای ایجاد جریان هوا و خارج کردن گرمای تولیدشده از داخل شاسی استفاده می‌شوند. در محیط‌های بزرگ‌تر، علاوه بر فن داخلی سرور، سیستم سرمایش و تهویه اتاق سرور نیز باید به‌درستی طراحی شود.

دمای بالا می‌تواند روی عملکرد و طول عمر برخی قطعات تأثیر منفی بگذارد؛ بنابراین کنترل شرایط محیطی سرور اهمیت زیادی دارد.

مادربرد سرور

مادربرد سرور محل اتصال بسیاری از اجزای اصلی سیستم مانند CPU، RAM، حافظه‌های ذخیره‌سازی، کارت‌های توسعه و تجهیزات شبکه است.

مادربردهای سروری معمولاً برای پشتیبانی از حافظه‌های بیشتر، پردازنده‌های سروری، رابط‌های توسعه و امکانات مدیریتی طراحی می‌شوند.

تعداد اسلات رم، سوکت پردازنده، اسلات‌های PCIe، رابط‌های ذخیره‌سازی و قابلیت‌های مدیریتی از جمله مواردی هستند که باید در زمان انتخاب مادربرد سرور بررسی شوند.

رک سرور

رک سرور یک محفظه استاندارد برای نصب و سازماندهی تجهیزات IT است. سرورهای رکمونت، سوئیچ‌ها، تجهیزات ذخیره‌سازی، UPS، PDU و برخی تجهیزات دیگر می‌توانند داخل رک نصب شوند.

رک باعث نظم بیشتر تجهیزات، مدیریت بهتر کابل‌ها، دسترسی آسان‌تر برای تعمیر و نگهداری و استفاده مناسب‌تر از فضای اتاق سرور می‌شود.

ریل سرور

ریل یا Rail Kit برای نصب سرورهای رکمونت داخل رک استفاده می‌شود. ریل‌ها امکان قرار دادن و خارج کردن سرور از رک را ساده‌تر می‌کنند و در زمان تعمیر یا ارتقا دسترسی به تجهیزات را افزایش می‌دهند.

در هنگام خرید ریل باید سازگاری آن با مدل سرور و نوع رک بررسی شود.

UPS سرور

UPS یا منبع تغذیه بدون وقفه برای تأمین برق پشتیبان و محافظت از تجهیزات در برابر برخی مشکلات برق مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در صورت قطع برق، UPS می‌تواند برای مدت مشخصی برق تجهیزات را تأمین کند و فرصت لازم برای بازگشت برق یا خاموش کردن کنترل‌شده سیستم را فراهم کند.

برای زیرساخت‌های حساس، استفاده از UPS مناسب می‌تواند به کاهش خطر خاموشی ناگهانی و آسیب به تجهیزات کمک کند.

PDU یا واحد توزیع برق رک

PDU برای توزیع برق میان تجهیزات نصب‌شده در رک استفاده می‌شود. سرورها، سوئیچ‌ها، تجهیزات ذخیره‌سازی و سایر دستگاه‌های رک می‌توانند از طریق PDU به برق متصل شوند.

PDUها در مدل‌های ساده و مدیریتی تولید می‌شوند و برخی مدل‌های پیشرفته امکاناتی مانند اندازه‌گیری مصرف برق و مدیریت از راه دور دارند.

KVM سرور

KVM یکی از تجهیزات کاربردی برای مدیریت چند سرور از طریق یک مجموعه مانیتور، کیبورد و ماوس است.

استفاده از KVM می‌تواند تعداد تجهیزات جانبی مورد نیاز در اتاق سرور را کاهش دهد و دسترسی مدیر سیستم به چند سرور را ساده‌تر کند.

تجهیزات ذخیره‌سازی سرور

در محیط‌های حرفه‌ای ممکن است ذخیره‌سازی از خود سرور جدا شود و از تجهیزات اختصاصی مانند NAS یا SAN استفاده شود.

NAS معمولاً برای اشتراک‌گذاری فایل و ذخیره‌سازی تحت شبکه کاربرد دارد، در حالی که SAN برای ارائه فضای ذخیره‌سازی بلوکی به سرورها استفاده می‌شود.

استفاده از ذخیره‌ساز مستقل می‌تواند امکان مدیریت متمرکز ظرفیت، توسعه فضای ذخیره‌سازی و ایجاد زیرساخت مناسب برای برخی محیط‌های مجازی‌سازی را فراهم کند.

کارت‌های توسعه سرور

گاهی امکانات پیش‌فرض سرور برای نیاز سازمان کافی نیست. در این شرایط می‌توان از کارت‌های توسعه استفاده کرد.

کارت شبکه، کنترلر RAID، HBA، کارت‌های ذخیره‌سازی و برخی شتاب‌دهنده‌های پردازشی از نمونه‌های تجهیزات قابل نصب در اسلات‌های توسعه سرور هستند.

تجهیزات مدیریت سرور

سرورهای سازمانی معمولاً از قابلیت‌های مدیریتی اختصاصی برای نظارت و مدیریت سخت‌افزار برخوردار هستند. این قابلیت‌ها می‌توانند امکان مشاهده وضعیت قطعات، بررسی خطاها، کنترل برق و مدیریت سرور از راه دور را فراهم کنند.

مدیریت از راه دور به‌خصوص در دیتاسنترهایی که تعداد زیادی سرور نصب شده است اهمیت زیادی دارد.

تجهیزات سرور برای چه محیط‌هایی استفاده می‌شوند؟

تجهیزات سرور در محیط‌های مختلفی کاربرد دارند، از جمله:

• شرکت‌ها و سازمان‌ها

• دیتاسنترها

• اتاق‌های سرور

• مراکز داده

• شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات اینترنت و شبکه

• مراکز تماس

• سازمان‌های دارای سیستم‌های ERP و CRM

• شرکت‌های دارای زیرساخت مجازی‌سازی

• مراکز ذخیره و پشتیبان‌گیری اطلاعات

• مجموعه‌های دارای دوربین مداربسته و سیستم‌های نظارتی

مزایای استفاده از تجهیزات سروری مناسب

انتخاب صحیح تجهیزات سرور می‌تواند مزایای متعددی داشته باشد:

• افزایش پایداری زیرساخت

• بهبود سرعت پردازش

• افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی

• امکان توسعه سخت‌افزار

• کاهش احتمال توقف سرویس

• مدیریت بهتر منابع

• امکان ایجاد افزونگی در بخش‌های حساس

• افزایش قابلیت اطمینان سیستم

• مدیریت بهتر برق و خنک‌سازی

• سهولت تعمیر و نگهداری

هنگام خرید تجهیزات سرور به چه نکاتی توجه کنیم؟

انتخاب تجهیزات سرور نباید تنها بر اساس قیمت یا مشخصات اسمی انجام شود. نوع بار کاری و نیاز واقعی مجموعه باید در اولویت قرار گیرد.

نوع کاربری سرور

ابتدا مشخص کنید سرور برای چه کاری استفاده خواهد شد. سرور فایل، سرور پایگاه داده، سرور مجازی‌سازی، سرور وب و سرور بکاپ ممکن است به پیکربندی‌های متفاوتی نیاز داشته باشند.

پردازنده

تعداد هسته‌ها، فرکانس، نسل پردازنده، تعداد CPUهای قابل پشتیبانی و میزان مصرف انرژی باید با نوع کاربری هماهنگ باشد.

حافظه RAM

ظرفیت RAM باید متناسب با تعداد کاربران، برنامه‌ها، ماشین‌های مجازی و حجم پردازش انتخاب شود.

نوع ذخیره‌سازی

اگر سرعت اهمیت بیشتری دارد، SSD یا NVMe می‌تواند گزینه مناسبی باشد. برای ذخیره حجم زیادی از داده با هزینه مناسب‌تر، HDD سروری نیز می‌تواند کاربرد داشته باشد.

قابلیت RAID

در صورت اهمیت بالای داده‌ها، باید ساختار ذخیره‌سازی و سطح RAID متناسب با نیاز انتخاب شود.

شبکه

سرعت و تعداد پورت‌های شبکه باید با حجم ترافیک و ساختار شبکه سازمان هماهنگ باشد.

منبع تغذیه افزونه

برای سرویس‌های حساس، استفاده از سروری با منبع تغذیه Redundant می‌تواند سطح پایداری سیستم را افزایش دهد.

قابلیت توسعه

وجود اسلات‌های توسعه، امکان افزایش RAM، اضافه کردن درایو و ارتقای شبکه باعث می‌شود سرور در آینده قابلیت سازگاری با نیازهای جدید را داشته باشد.

نگهداری تجهیزات سرور

نگهداری صحیح تجهیزات سرور برای حفظ عملکرد و جلوگیری از خرابی اهمیت زیادی دارد. کنترل دمای محیط، بررسی وضعیت فن‌ها، تمیز کردن مسیرهای ورود و خروج هوا، بررسی سلامت دیسک‌ها و کنترل وضعیت منبع تغذیه از اقدامات مهم نگهداری هستند.

همچنین بهتر است وضعیت فضای ذخیره‌سازی، خطاهای سخت‌افزاری و منابع پردازشی به‌صورت دوره‌ای بررسی شود. تهیه نسخه پشتیبان از اطلاعات نیز بخش مهمی از مدیریت زیرساخت سرور است.

تفاوت تجهیزات سرور با تجهیزات کامپیوتری معمولی

قطعات سروری برای کار مداوم، پایداری بیشتر و مدیریت بارهای کاری سازمانی طراحی می‌شوند. برای مثال، حافظه‌های ECC، منابع تغذیه افزونه، درایوهای سروری، قابلیت Hot Swap و سیستم‌های مدیریت از راه دور در بسیاری از سرورها وجود دارند.

این موضوع به معنای آن نیست که هر قطعه سروری در همه شرایط بهتر از قطعه دسکتاپ است؛ بلکه انتخاب سخت‌افزار باید بر اساس نوع کاربری، میزان بار، نیاز به پایداری و بودجه انجام شود.

جمع‌بندی

تجهیزات سرور بخش مهمی از زیرساخت فناوری اطلاعات هستند و تنها شامل خود دستگاه سرور نمی‌شوند. پردازنده، رم سرور، هارد و SSD، کنترلر RAID، کارت شبکه، منبع تغذیه، فن، مادربرد، رک، ریل، UPS، PDU، KVM و تجهیزات ذخیره‌سازی از جمله مهم‌ترین تجهیزات مورد استفاده در محیط‌های سروری هستند.

برای انتخاب تجهیزات سرور مناسب باید نوع کاربری، میزان پردازش، ظرفیت RAM، نوع ذخیره‌سازی، سرعت شبکه، قابلیت RAID، افزونگی برق، خنک‌سازی و امکان توسعه آینده را در نظر گرفت. انتخاب درست تجهیزات می‌تواند به ایجاد یک زیرساخت پایدار، قابل اعتماد و قابل توسعه کمک کند.

سوالات متداول درباره تجهیزات سرور

تجهیزات سرور چیست؟

تجهیزات سرور به مجموعه قطعات داخلی و تجهیزات جانبی مورد استفاده برای راه‌اندازی، توسعه، نگهداری و مدیریت زیرساخت‌های سروری گفته می‌شود.

مهم‌ترین تجهیزات سرور کدام‌اند؟

پردازنده، رم سرور، هارد و SSD، کنترلر RAID، کارت شبکه، منبع تغذیه، فن، مادربرد، رک، UPS، PDU، ریل سرور و تجهیزات ذخیره‌سازی از مهم‌ترین تجهیزات سرور هستند.

رم سرور چه تفاوتی با رم کامپیوتر معمولی دارد؟

رم‌های سروری معمولاً برای پایداری بیشتر و کارکرد در محیط‌های سازمانی طراحی می‌شوند و بسیاری از آن‌ها از فناوری ECC پشتیبانی می‌کنند.

RAID در سرور چه کاربردی دارد؟

RAID برای ترکیب چند درایو ذخیره‌سازی و ایجاد ساختارهایی با هدف افزایش عملکرد، افزونگی یا تحمل خرابی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

آیا SSD برای سرور مناسب است؟

بله. SSDهای مناسب سرور می‌توانند برای بارهای کاری نیازمند سرعت بالای خواندن و نوشتن، مانند برخی پایگاه‌های داده و محیط‌های مجازی‌سازی، مورد استفاده قرار گیرند.

UPS چه کاربردی در تجهیزات سرور دارد؟

UPS در زمان قطع یا اختلال برق می‌تواند برای مدت مشخصی برق پشتیبان فراهم کند و از خاموش شدن ناگهانی تجهیزات جلوگیری کرده یا فرصت خاموش کردن کنترل‌شده سرور را فراهم کند.

PDU سرور چیست؟

PDU یا Power Distribution Unit تجهیزی برای توزیع برق میان دستگاه‌های نصب‌شده داخل رک است و می‌تواند چندین سرور و تجهیزات شبکه را به منبع برق متصل کند.

سرور رکمونت بهتر است یا Tower؟

انتخاب میان سرور رکمونت و Tower به محیط نصب و نیاز سازمان بستگی دارد. رکمونت برای رک و دیتاسنتر مناسب‌تر است، در حالی که Tower می‌تواند برای دفاتر فاقد رک استاندارد گزینه مناسبی باشد.

هنگام خرید تجهیزات سرور به چه نکاتی توجه کنیم؟

نوع کاربری، پردازنده، ظرفیت RAM، نوع و ظرفیت ذخیره‌سازی، RAID، کارت شبکه، منبع تغذیه، قابلیت توسعه، سیستم خنک‌کننده و نیازهای آینده از مهم‌ترین معیارهای انتخاب تجهیزات سرور هستند.